ถ้ำผายาแห่งนี้มีค้างคาวนับล้านล้านตัว ที่มีความสวยงามในตอนออก หากินช่วงเวลาประมาณ 17.00 - 18.00 น. ทุกวัน ค้างคาวจะออกจากปากถ้ำเป็นฝูงเพื่อหาอาหาร ค้างคาวบินเป็นแถวทอดยาวกลางอากาศใช้เวลานานมากประมาณ 50 นาที จึงจะหมดทุกตัว เป็นภาพที่สวยงามน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ตั้งอยู่ที่บ้านใหม่สันติธรรม หมู่ที่ 8 ตำบลนาดอกคำ อำเภอนาด้วง จังหวัดเลย ห่างจากที่ว่าการอำเภอ 17 กิโลเมตร เส้นทางเป็นถนนลาดยาง 17 กิโลเมตร ความเป็นมาถ้ำแห่งนี้ ก่อนเป็นที่อยู่อาศัยของค้างคาวนับล้านล้านตัว และที่ปากถ้ำมีต้นยาสูบ (ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ) มีพระมหาสมชาย ปักกลด ปฏิบัติธรรมบำเพ็ญเพียรภาวนา ต่อมาได้ตั้งเป็นสำนักสงฆ์ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้กับต้นยาสูบ ซึ่งอยู่ปากถ้ำ จึงตั้งชื่อว่าสำนักสงฆ์วัดถ้ำผายา